Piroşok Test Sistemleri
Piroteknik olayların yarattığı yüksek frekanslı ve yüksek ivmeli şok yüklerini, laboratuvar ortamında kontrollü ve tekrarlanabilir şekilde oluşturan test sistemleri tasarlıyor ve üretiyoruz.
Piroşok Test Sistemi, piroteknik olaylar sonucunda oluşan yüksek frekanslı ve yüksek ivmeli şok yüklerinin laboratuvar ortamında kontrollü ve tekrarlanabilir şekilde oluşturulmasını sağlayan özel bir test sistemidir. Başta savunma, havacılık ve uzay sanayii olmak üzere; elektronik, elektro-optik, aviyonik ve hassas mekanik alt sistemlerin şok dayanımının doğrulanması ve kalifikasyon süreçlerinde kullanılmaktadır.
NAVİST Mühendislik, piroşok test sistemlerinin mekanik tasarımı, yapısal analizleri, hesaplamalı akışkanlar dinamiği (HAD) analizleri, imalatı, montajı ve devreye alınmasını anahtar teslim olarak gerçekleştirmektedir. Tasarım sürecinde sistemin dinamik davranışı ve yapısal bütünlüğü sonlu elemanlar metodu kullanılarak doğrulanmakta, HAD analizleri ile darbe mekanizmasının akış karakteristiği ve geri tepme etkileri değerlendirilerek optimum sistem performansı hedeflenmektedir. Analiz sonuçları, gerçekleştirilen testlerle korele edilerek sistem tasarımı doğrulanmakta ve hedeflenen performans güvence altına alınmaktadır.

Piroşok Nedir?
Piroşok (Piroteknik Şok), patlayıcı cıvata, ayırma somunu, kablo kesici gibi düzeneklerin ateşlenmesi sonucu yapıda oluşan, çok kısa süreli ve yüksek genlikli mekanik geçici tepkidir. Bu yükü diğer mekanik şoklardan ayıran temel özellikler; on binlerce g seviyesine ulaşabilen ivme genliği, kilohertz mertebesindeki frekans içeriği ve yapının tamamında belirgin yer değiştirme oluşturmadan yüksek frekanslı gerilme dalgaları meydana getirmesidir.
Bu nedenle piroşok, klasik titreşim veya darbe testleriyle temsil edilemez. Özellikle baskılı devre kartları, lehim bağlantıları, röleler, optik bileşenler ve hassas elektronik ekipmanlar üzerinde kritik hasar mekanizmaları oluşturabilmektedir. Fırlatma aracı kademe ayrılması, uydu açılım mekanizmaları ve mühimmat ateşleme sistemleri gibi piroteknik olayların oluşturduğu bu yüklerin, gerçek çalışma koşullarını temsil edecek şekilde laboratuvar ortamında doğrulanması kritik önem taşımaktadır.
Sistem Nasıl Çalışır?
Sistemlerimiz, gerçek patlayıcı kullanmadan; pnömatik tahrikli fırlatma ünitesiyle hızlandırılan çarpma kütlesinin rezonans plakasına kontrollü olarak çarptırılması prensibiyle çalışmaktadır. Plaka üzerinde oluşan geçici tepki hedeflenen frekans bandında şekillendirilmekte, numune uçuş arayüzünü temsil eden özel fikstürler ile sisteme bağlanmakta ve ivmeölçerlerden elde edilen veriler Şok Cevap Spektrumu (Shock Response Spectrum – SRS) eğrisine dönüştürülerek hedef profil ile karşılaştırılmaktadır.
Her test sistemi; hedef SRS, test numunesinin boyutları, kütlesi, bağlama koşulları ve ilgili standartlar doğrultusunda projeye özel olarak geliştirilmektedir. Gerçekleştirilen doğrulama çalışmalarında 1 kg, 3 kg ve 10 kg çarpma kütleleri ile 11 m/s, 22 m/s, 25 m/s ve 28 m/s çarpma hızlarında testler başarıyla uygulanmış; farklı darbe enerjileri için hedeflenen şok profilleri tekrarlanabilir şekilde elde edilmiştir.

Sistem Kabiliyetleri
- Hedef Şok Cevap Spektrumu (SRS) isterlerine uygun özel test sistemi tasarımı
- Sonlu elemanlar metodu ve hesaplamalı akışkanlar dinamiği analizleri ile tasarım doğrulama
- Analiz sonuçlarının deneysel testlerle korelasyonu
- Tekrarlanabilir ve kontrollü şok üretimi
- Farklı test numunesi boyutları, kütleleri ve bağlama gereksinimlerine uygun modüler test platformu
- Özel fikstür tasarımı ve çoklu bağlama konfigürasyonları
- Yüksek hassasiyetli ivme ölçümü, veri toplama ve test doğrulama altyapısı
- Otomasyon, güvenlik sistemleri ve müşteri isterlerine özel yazılım entegrasyonları
Örnek Performans Değerleri
Aşağıdaki değerler, geliştirdiğimiz bir piroşok test sistemi üzerinde gerçekleştirilen testlerden elde edilmiş örnek verilerdir; her sistem, projeye özel isterler doğrultusunda farklı kabiliyet aralıklarında boyutlandırılabilmektedir.
|
Parametre |
Örnek Değer |
|---|---|
|
SRS aralığı |
100 Hz – 20 kHz |
|
Maksimum SRS seviyesi |
10.000 g – 100.000 g |
Çarpma hızı, atış parametrelerinin kademeli olarak artırılmasıyla denetimli biçimde ayarlanabilmektedir. Bu kademeli ayar kabiliyeti, düşük seviyeli ön kontrol atışlarından tam seviyeli kalifikasyon testlerine kadar geniş bir aralıkta çalışılmasına olanak tanımaktadır.
|
Atış No |
Çarpma Hızı |
|---|---|
|
1 |
11 m/s |
|
10 |
22 m/s |
| 15 |
25 m/s |
|
18 |
28 m/s |
Farklı Enerji Seviyelerinde Atış Anları
Aşağıdaki kayıtlar, aynı sistem üzerinde atış parametrelerinin kademeli olarak artırılmasıyla elde edilen farklı çarpma hızlarını göstermektedir.
11 m/s
Düşük seviyeli ön kontrol atışı
22 m/s
Orta seviye atış
28 m/s
Tam seviyeli atış
Referans Standartlar
- MIL-STD-810, Method 517.3 — Piroşok
- NASA-STD-7003 — Piroşok Test Kriterleri
- ECSS-E-ST-10-03 — Uzay Mühendisliği: Test
- Müşteriye ve programa özel test şartnameleri
